Aardgas blijft voorlopig nog hard nodig

Aardgas blijft voorlopig nog hard nodig

Het aandeel hernieuwbare energie stijgt snel, maar is nog te klein om volledig over te schakelen op wind en zon. ‘We hebben aardgas komende decennia nog nodig’, zegt Tim Boersma van het Amerikaanse onderzoeksinstituut Center on Global Energy Policy.

Boersma is een senior onderzoeker en directeur internationale gasmarkten aan het Amerikaanse Center on Global Energy Policy, een onderzoeksinstituut dat is verbonden aan de Columbia Universiteit in New York. Hij sprak afgelopen maandag 14 mei op gasconferentie Flame in het Amsterdamse hotel Okura over de concurrentie tussen aardgas en hernieuwbare energiebronnen zoals wind en zon. Een maand eerder werd Boersma nog geïnterviewd door NOS op Radio 1 over de groeiende import van aardgas, onder meer uit Rusland, zo meldt hij op Twitter. Zal dit niet snel veranderen, doordat we in de toekomst meer energie uit wind en zon gaan opwekken?

Misleidend optimisme
Er is reden om optimistisch te zijn over de toekomstige groei van wind en zon, maar de indruk dat dit al heeft geleid tot een volledige energietransitie is misleidend, zegt Boersma. Hij verwijst naar het Statistical Review van BP, waaruit blijkt dat windenergie in 2016 voor slechts 1,6 procent verantwoordelijk was voor de wereldwijde primaire energievoorziening. Het aandeel zonne-energie was in datzelfde jaar slechts 0,6 procent. Dat betekent dat het overgrote deel van de energievraag wordt gedekt met fossiele brandstoffen, zoals gas, olie en kolen. Wel worden zon en wind steeds goedkoper, waardoor investeringen zich meer richten op deze hernieuwbare bronnen.

Belangrijke vragen
Het stijgende aandeel hernieuwbare energie heeft volgens Boersma energiebedrijven, netbeheerders, toezichthouders en beleidsmakers opgezadeld met belangrijke vragen, zoals: Hoe moeten we de kosten van fluctuaties doorrekenen in de totale kosten van elektriciteit? Hoe moeten we het traditionele marktmodel aanpassen nu de prijzen op de groothandelsmarkt zijn gekelderd? Hoe stellen we investeringen in infrastructuur veilig? En waar moeten we beginnen, nu een groeiend aantal producenten op de markt verschijnen? En hoe pakken we inkomensongelijkheid aan, die zijn gerelateerd met enkele subsidieregelingen?

Aardgas als back-up
Dit betekent echter niet dat de rol van aardgas is uitgespeeld, zegt Boersma. In de toekomst, als het aandeel hernieuwbare energie  veel groter is, zal aardgas fungeren als back-up, om elektriciteit te leveren als de vraag piekt of wanneer het aanbod wind en zon te klein is. Boersma: “De rol als back-up geldt in de elektriciteitssector. In deze sector zal gas een ondergeschikte rol gaan spelen, zodra de opslag van groene stroom in batterijen goedkoper wordt dan de opwekking van elektriciteit met gascentrales. Elektrische auto’s kunnen hierin ook een rol gaan spelen, maar daarvoor zijn smart grids, slimme meters en slim energiebeleid nodig om dit op systeemniveau te regelen.”

Niet enige rol
De rol van back-up is volgens Boersma echter niet de enige die aardgas zal spelen. “Naast de elektriciteitssector, die in Europa ongeveer een derde van het aardgas gebruikt, zal de rest van het aardgas gaan naar industrie, bedrijven en gebouwde omgeving. Slechts een klein deel van het aardgas gaat naar de transportsector. De brandstofmix in deze sectoren zal wel veranderen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, waardoor het aandeel van gas in sommige sectoren zal dalen. Maar in andere sectoren zullen we misschien het aandeel van gas zien stijgen.”

Investeren lastig
De toenemende onzekerheid over de exacte rol van aardgas in de toekomstige energievoorziening leidt wel tot lastiger besluiten over investeringen, zegt Boersma. “Hoe financier je gaspijpleidingen als je niet zeker bent of ze zullen worden gebruikt voor veertig jaar? Aan de andere kant zien we onze energievraagpatronen niet fundamenteel veranderen, ondanks publieke zorgen over klimaatverandering. Mensen blijven significante hoeveelheden energie gebruiken, soms meer dan ze nodig hebben. Dit gedrag zorgt voor een signaal naar de markt, die investeert op basis van de vraag.”

Gascentrales snel en goedkoop
Boersma ziet voorlopig nog niet veel veranderen. Veel landen hebben volgens hem nog een groeiende vraag naar basislast elektriciteit om op te koken en huizen en gebouwen mee te verwarmen. “Waar deze elektriciteit vandaan komt is van secundaire zorg. Hernieuwbare energie kan zelden als enige de vraag in deze zich snel ontwikkelende landen dekken. Kolen veroorzaken ernstige gezondheidsheidsklachten en kernenergie vergt minstens tien jaar investeren voordat een elektron wordt geproduceerd. Moderne gasgestookte centrales zijn relatief snel en goedkoop om te bouwen. Daarom zijn investeringen in gascentrales nog steeds zinnig,” aldus Boersma.